Ayrıntılı Dizin
I. Cilt
Hz. İsa Gerçekten
Haçta Öldü mü?
Giriş
Değerlendirmeleri ............................................. 9
Önsöz. ‘Apolojist’ olmak ne tür bir suçtur? ................................ 15
1. Cevap. SAYIN.
M.S. İSA’YI HAÇTAN İNDİRDİ Mİ? ..................... 23
Giriş Sözü .............................................................................. 23
1. Tarihsel araştırmalar ...................................................... 27
2. İncil’deki haça gerilme kayıtlarının
analizi ....................... 31
3. Yeniden diriliş, efsane mi? ............................................... 39
4. Grek-Romen dünyasında ölüp dirilen Tanrı
mitleri ............ 47
Sonuç .............................................................................. 51
2. Cevap: CARLOS
MADRİGAL’İN M.S.‘YE 2.CEVABI .................... 53
1. Tanrı “kafasına darbe mi yedi”? ........................................ 55
2. Matta, Luka ve Markos basit birer kopya mıdır? ................. 59
3. İncil’in tarihselliği konusunda
eleştirel süreç .................................................................. 61
A. Birinci dönem ........................................................... 61
B. İkinci dönem ............................................................. 61
C. Üçüncü dönem .......................................................... 62
4. İncil’e yorumlar eklendi mi? ............................................ 65
a. Eşek ve sıpa
meselesi ................................................ 66
b. Kutsal Kitap’ın
hatasız Tanrı Sözü
olduğuna inanmayan araştırmacılar …........................ 66
c. İsa hangi gece
ele verildi? .......................................... 67
d. Oral (Sözel)
anlatı mı, yazılı kopyalama mı? ................ 69
e. ‘Öğretmen’ mi,
‘Efendi’ mi? ....................................... 72
f. Kim kimin
oğlu? ....................................................... 74
g. Havari Yuhanna ve ‘Presbiteros’
Yuhanna farklı kişiler miydi? ..................................... 75
h. Haçı kim
taşıdı? ........................................................ 76
i. Haçın
çevresinde… .................................................... 77
j. İsa haçtayken
ne oldu? ............................................... 78
k. Mesih İsa
hakkındaki kehanetler ................................. 79
l. İsa’nın son
duası ........................................................ 82
m. Yunus’un
belirtisi ...................................................... 83
n. Gerçek nedir,
yorum nedir? ....................................... 83
o. Semitik Yakup Mektubu ............................................ 85
p. Mesih İsa’nın
ölümden dirilişine ilişkin ....................... 87
SON
SÖZ ........................................................................ 89
Ek 1: İSA’NIN
DİRİLİŞİNİN ZAMAN DİZİMİ ................................. 91
A. Tarih, olup bitenleri yeniden
kurgulamaktır ............... 91
B. Olayların uyumlu sunumu ........................................ 91
C. Muhtemel kronolojik dizim ......................................... 92
Ek 2: İNCİL
DIŞINDAKİ TARİHİ BELGELER ................................. 95
A. Klasik Roma kaynakları ............................................. 95
B. Yahudi din kaynakları ............................................... 98
C. Flavius Josephus’un kaynakları .................................. 98
D. Mara Bar-Serapion ................................................... 102
SONUÇ .......................................................................... 103
II. Cilt
İncil’le İlgili Tarihsel
Ve Bilimsel Sorular
Giriş ............................................................................... 109
1. İncil’i kim,
hangi yöntemle yazdı? .......................................... 111
2. Son yıllarda
uzmanlar, İncil’in güvenilirliği
konusunda neler söylemektedirler? ........................................ 119
3. Bazı ‘ilim adamları’nın hayallerindeki mitler ........................ 125
4. İncil’in
tarihini yeniden yazmaya çalışan komplo teorisyenleri.............................................................. ........... 135
5. İncil’in
mimarı kimdir? Pavlus mu, Mesih İsa mı? ................. 143
6. Hayali İncil
tahrifi keyfi yorumlarla
nasıl kanıtlanmaya çalışılmaktadır? ..................................... 149
7. İncil’in ve Havariler’in olayları
aktarma konusundaki şeffaflığı ............................................. 153
8. Elçilerin
İşleri 5. Bölüm’le ilgili bir çelişkinin tarihçesi ............ 157
9. “Kumlu havluyu
rüzgâra karşı silkelemek” ........................... 167
10. Eldeki sayısız
kanıt, yöneltilen karalamalara
gereken cevabı fazlasıyla vermektedir ................................... 175
A) Arkeoloji ...................................................................... 176
B) İncil; sözlerden yazıya ..…................................................ 184
i) İncil’in aktarımı güvenilirdir ................................... 185
ii) Tanıkların
tarihsel kesinliği ..................................... 188
iii) Kilise’nin
teolojisi Müjdeleri etkilemedi ..................... 189
iv) Sinoptikler İ.S. 70 yılından
önce yazıldılar ................ 191
v) Havariler, İsa’nın öğretişlerini
yaydılar ................... 192
C) Tarihsel Eleştiri’nin ölçütleri ......................................... 194
D) İncil’in İsa gerçeğine bağlılığı ......................................... 199
11. Elçilerin
İşleri’ndeki vaaz özetleri ......................................... 203
12. Can çekişen bir
iki iddia daha… ............................................ 209
Sonuç ............................................................................ 217
EK 1. The Jesus Seminar .................................................... 219
III.
Cilt
Teslis ile İsa’nın Tanrılığını
Deşifre Etmek
1.
Üçlübirlik; ilahi vahiy mi, insan icadı mıdır? .......................... 227
2.
Mesih İsa’nın ikrarı: “Ben ve Baba
biriz” .................................. 241
3.
Tanrı’nın insan sınırlarına
bürünmesi .................................... 251
4.
İncil’in farklı ifadeleri mi;
eleştirmenlerin kelime oyunları mı?.. 267
5.
Mit,
efsane, masal… Tarihsel belgelerin
dışında kalan her şey hayaldir! ............................................... 273
6.
“Logos’un yüceliğinden soyunması”
kavramı
Platonik felsefeden mi geliyor? ................................................ 283
7.
Tanrı
unutur mu, ilmini kaybeder mi? ................................... 291
8.
Eleştirmenimizın anlayışına göre
Tanrı ‘kişiliksiz’ ve ‘vasıfsız’ mıdır? .......................................... 299
9.
Tekrarlanan çeşitli iddialara kısa
yanıtlar ............................... 311
10.
‘Modern Engizisyon’ komplo teorisi ......................................... 323
11.
Üçlübirlik öğretişinin kökleri Allah’ın
Tevrat’taki vahiylerindedir...................................................................... 327
12.
İbrahim’in, Musa’nın, Davut’un,
Süleyman’ın… ‘Teslisli’ Tanrısı................................................................................... 331
SONUÇ ................................................................................. 345
|
IV.
Cilt
İncil Yazıya Geçirilirken
Yapılan Düzenlemeler
1. İncil nasıl
korunarak duyuruldu ve yazıya geçirildi? ................... 353
İncil
Hadislerinin Temel Tanımı ................................................. 355
Yahudi
Hadisler Geleneği ve İncil’in Semitik Kültürü ................... 357
İncil’in Hadis
Geleneği ve Aktarımı ............................................. 362
İncil’in
Hadis-Geleneğinin Kökeni: İsa .......................................... 364
İncil
Hadislerinin Aktarım Kuralları ........................................... 369
2. İncil’i
Başlatan İsa, Sürdüren ise Havariler’dir ............................ 375
İsa’nın ve
İncil’in Sözel Şablonları ............................................... 381
İlk ‘taslak’:
Kurtuluş Müjdesi’nin Tebliği ...................................... 388
İncil ile
folklor ve mitoloji arasındaki bariz farklılıklar .................. 393
İncil’in
omurgasını oluşturan parenetik kısımlar ......................... 403
3. Aramice-Grekçe (yani eski Yunanca) meselesi ............................. 411
4. Kuşkucu İlim
Adamları ve Eleştiri Dönemleri .............................. 419
Sinoptik Mesele (Kaynakların Eleştirisi) .......................................... 419
Edebi
Kalıplar Eleştirisi (Form Criticism) ...................................... 423
Redaksiyon
Eleştirisi (Redaction Criticism) .................................... 425
Hadis-Geleneği
Eleştirisi (Traditions Criticism) .............................. 426
Metinsel
Eleştiri (Textual Criticism) .............................................. 426
Hitabet
Sanatı Eleştirisi (Rhetoric Criticism) ................................. 427
5. Bu sefer biz
Edebi Kalıplar Eleştirisi’ni
(Form Criticism) eleştirelim ........................................................ 429
Edebi
Kalıplar Eleştirisi’nin Katkıları .......................................... 430
Edebi
Kalıplar Eleştirisi’nin Hedefleri .......................................... 432
Edebi
Kalıplar Eleştirisi’nin Geçerli Olmayan Varsayımları .......... 432
Hayat
Koşulları-Sosyolojik Nedenler (Sitz im Leben) ...................... 441
6. Araştırma
metoduyla çelişip
kendiliğinden yok olan iddialar dizisi.......................................... 449
i.
Kur’ân’ın ve İncil’in vahyi ve yazılışı ne kadar sürdü? ........... 449
ii.
İncil’in
yayılışına ve yazılışına kim karar verdi? ................... 451
iii.
İncil’in aslına uygun yazılışını
kim kontrol etti? .................... 454
iv.
İsa’nın tebliği yeni bir din miydi? ......................................... 456
v.
İ.S.
60’lı yıllara kadar Havariler’in görevleri ne oldu? ........... 458
vi.
Müjdeciler İncil’i yayarken Havariler’e bağlı mıydılar? ......... 464
vii.
Havariler’le Müjdeciler arasındaki bağ neydi? ...................... 471
7. Tanrı Sözü’nü
aktaran ve iyi bilinen İncil yazarları: .................... 475
viii.
İncil’de yer alan yazılar havarisel
otorite altındaydı ............. 475
ix.
İncil yazarları ilk dönem
kilisesince iyi biliniyordu ................ 475
x.
Kanon,
çoktan beri Tanrı Sözü
olarak bilinen yazıların listesiydi ......................................... 475
Matta ................................................................................ 477
Markos ............................................................................... 479
Luka .................................................................................. 480
Yuhanna ............................................................................. 481
xi.
Müjdeler baştan beri ibadetlerde
Tanrı Sözü
olarak okunuyordu .............................................. 483
xii.
Takma isimli mektuplar iddiası,
kuşkucuların propagandasıdır .............................................. 485
xiii.
İsa bütün uluslara Kurtuluş
İncilini müjdelemeye geldi......... 485
xiv.
Hıristiyanlar İncil’i değiştirmeye
asla cüret etmez ................ 485
V. Cilt
‘Kanon’ ile İncil’e Dâhil Edilen
Bölümler Tartışması
1. ‘Kanon’
Meselesi: ‘İncil bölümlerine yetki veren liste’
değil, ‘İncil bölümlerinin yetkisinden doğan liste’ .......................... 493
Kanıtlar
bütün eleştirmenlerden
daha yüksek sesle bağırır! .......................................................... 497
Havarisel Babalar’ın İncil’i alıntılama çizelgesi ..................... 503
Bölgelere göre İncil’in tanınma çizelgesi ................................ 511
Kanon’da konsensüs çizelgesi ................................................. 514
İncil
dışındaki deuterokanonik ve
apokrif yazıların kabul oranı ................................................ 518
Tartışmalı
bölümlerin değerlendirme çizelgesi ..................... 519
Çizelgelerden
çıkan sonuçlar ................................................. 522
Kanonu destekleyen mantık nedir? ............................................. 523
Kanon Batı’da ve Doğu’da nasıl
kesinleşti? ................................... 526
Eleştirmenlerin
bazı itirazları… .................................................. 529
Atinalı Athenagoras (İ.S. 133-190) ve
Antakyalı Theophilus (İ.S. ~115-185) .................................... 529
2. Helenist
Kilisede Farklı Kanonlar var mıydı? ............................... 533
İskenderiyeli Klement (İ.S. 150-215) ..................................... 539
Tertullian (İ.S. 155-222) ...................................................... 543
Origen Adamantius (İ.S. ~185-254) ...................................... 546
Sezariyeli Eusebius (İ.S.
263~339) ........................................ 551
Muratori Kanonu (İ.S. 2. yy.) ............................................... 554
Claromontanus Kodeksi (İ.S. 6. yy.) ...................................... 557
Ebionitler (İ.S. 6.yy.) .......................................................... 558
İskenderiyeli Atanasius’un “39. Bayram Mektubu”
(İ.S. 367) ........................................................................................ 561
3. Onlarca İncil
mi var? Apokrifler ................................................ 567
Apokrif “İnciller” ve ilgili materyaller ................................. 569
Apokrif “İşler” anlatıları .................................................... 569
Apokrif “Vahiyler” ............................................................. 569
Diğer Yazılar ....................................................................... 570
Apokrifler Listesi ................................................................. 570
‘Thomas
İncili’ (İ.S. 50-140) ................................................. 580
‘Oxyrhynchus 1224 İncili’ (İ.S. 50-140) ............................... 583
‘Egerton İncili’ (İ.S. 70-200) ............................................... 584
‘Mesih
İsa’nın Bilgeliği’ (İ.S. 50-200) ..................................... 585
‘Petrus İncili’ (İ.S. 70-160) .................................................. 586
‘Markos’un Gizli İncili’ (İ.S. 70-160) ...................................... 588
‘İbraniler
İncili’ (İ.S. 80-150) ................................................ 592
‘Yakup’un
Kitabı’ (İ.S. 80-150) ............................................. 602
‘Barnaba İncili’ (İ.S. 14-17. yy.) ............................................ 605
SonuÇ ................................................................................... 608
VI.
Cilt
Dört İncil’in Arka Plandaki
Yazarları Kimlerdir?
1. “Matta”nın yazarı kim? ............................................................ 617
Görgü
tanığı Matta, görgü tanığı olmayan
Markos’tan kopya çekti mi? ................................................. 618
Matta’daki Matta’nın, Matta’yı 3. şahıs olarak anlatması ...... 626
İncil
Müjdeleri’ndeki Mesih İsa’ya
hitap şeklinde kusur var mı? ................................................ 632
Eleştirmenimiz
TANRI İSA’YI,
NASIL
ÜSTAD İSA’YA dönüştürdü? ....................................... 633
Eleştirmenlere göre
mi,
yoksa kanıtlara göre mi Matta ............................................ 642
2. MARKOS’A GÖRE İNCİL’in esrar perdesi ..................................... 649
Markos, hadislerini zaman dizimine göre mi yazdı? ................ 652
‘Markos’tan önce yazılan başka bir ‘Markos’
var mıydı? .......... 656
Markos yüzünden kilise babaları
birbirlerine “geri zekâlı” diyor mu? ....................................... 658
‘Düzensiz’ Markos, ‘düzenli’ Markos’u yazdı mı? ...................... 660
Markos 16. Bölümün son ayetleriyle ilgili mesele .................. 664
3. Bilim adamı LUKA’YA GÖRE İNCİL ............................................ 673
Luka’nın yazarlığına dair kanıtlar ........................................ 674
İlk
dönem kilisesinin kayıtlarındaki kanıtlar ......................... 677
Luka’nın metodundaki tarihsel kesinlik ................................. 679
Dağdan
düzlüğe inen vaaz .................................................... 684
4. ‘Teolog’ Yuhanna’ya Göre İncil ................................................... 689
Yuhanna Müjdesi’nin eleştirel analizi .................................. 691
Yuhanna’ya ilişkin kilise babalarının tanıklığı ...................... 694
Yuhanna’nın yazarlığına dair İncil içi kanıtlar ...................... 697
Yuhanna’nın Sinoptikler ile karşılaştırılması .......................... 701
“Zinada
Yakalanan Kadın” ayetleri ....................................... 709
SonuÇ .................................................................................... 725
Kaynakça ....................................................................... 727
Diğer
Kaynaklar ............................................................. 733
Terimler
Sözlüğü ............................................................ 740
İsim-Tarih
Dizini ............................................................. 753
Hıristiyanlığın
Zaman Çizelgesi .......................................... 755
Ayrıntılı
Dizin ................................................................. 761
|